कञ्चनपुर। कञ्चनपुरको दोधारा चाँदनी नगरपालिकामा बाढीको जोखिम न्यूनीकरण तथा सम्भावित विपद्बाट हुने मानवीय र भौतिक क्षति कम गर्ने उद्देश्यले बाढी पूर्वसूचना तथा निगरानी प्रणाली (Flood Early Warning and Surveillance System) जडान गरिएको छ।
दोधारा चाँदनी नगरपालिका र युनिसेफ नेपालको साझेदारीमा महाकाली नदीको चारलेन पुल र जोगबुडा नदीको कञ्चनभोज पुलमा उक्त प्रणाली जडान गरिएको दोधारा चाँदनी नगरपालिकाका सूचना अधिकारी सुरेश साउदले जानकारी दिनुभयो।

कसरी काम गर्छ यो प्रणाली?
बाढी पूर्वसूचना तथा निगरानी प्रणालीले नदीको पानीको सतह, बहाव र वर्षाको अवस्थाबारे निरन्तर निगरानी गर्न सहयोग गर्छ। नदीमा जडान गरिएका सेन्सर तथा मापन उपकरणले पानीको अवस्थासम्बन्धी तथ्यांक संकलन गरी सम्बन्धित प्रणालीमा पठाउँछन्। प्राप्त तथ्यांकका आधारमा नदीको पानीको सतह बढ्दै गएको र सम्भावित बाढीको जोखिम रहेको अवस्था पहिचान गर्न सकिन्छ।
पानीको सतह तोकिएको जोखिम तहमा पुग्न लागेमा वा जोखिम बढ्दै गएमा सम्बन्धित निकायले पूर्वसूचना जारी गरी स्थानीय बासिन्दालाई सचेत गराउन सक्छन्। सूचना मोबाइल सन्देश, साइरन, फोन वा अन्य उपलब्ध सञ्चार माध्यमबाट प्रवाह गर्न सकिन्छ। यसले बाढी आउनुअघि नै नागरिकलाई सुरक्षित स्थानतर्फ जान र आवश्यक तयारी गर्न समय उपलब्ध गराउने उद्देश्य राख्छ।
किन आवश्यक छ यस्तो प्रणाली?
महाकाली र जोगबुडा नदीमा आउने बाढीका कारण दोधारा चाँदनीका विभिन्न बस्तीमा वर्षेनी डुबान, कटान तथा जनधनको जोखिम सिर्जना हुँदै आएको छ। विशेषगरी नदी आसपासका बस्तीका नागरिकले वर्षायाममा बाढीको त्रासमा बस्नुपर्ने अवस्था छ।
बाढी आएपछि मात्र जानकारी पाउँदा नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा जान, घरायसी सामान तथा पशुचौपाया जोगाउन र उद्धारको तयारी गर्न पर्याप्त समय नहुन सक्छ। त्यसैले नदीको अवस्था पहिले नै निगरानी गरी सम्भावित जोखिमबारे समयमै सूचना दिने प्रणाली आवश्यक मानिन्छ।
के–के छन् यसका फाइदा?
यस प्रणाली प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन भएमा बाढी प्रभावित क्षेत्रका नागरिकले सम्भावित जोखिमबारे समयमै जानकारी पाउन सक्नेछन्। यसबाट मानवीय क्षति न्यूनीकरण, नागरिकको सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण, पशुचौपाया तथा घरायसी सम्पत्तिको संरक्षण र उद्धार तथा राहत कार्यको पूर्वतयारीमा सहयोग पुग्नेछ।
त्यस्तै, स्थानीय सरकार, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल तथा विपद् व्यवस्थापनमा संलग्न निकायलाई जोखिमको अवस्थाबारे जानकारी प्राप्त गरी आवश्यक जनशक्ति र उद्धार सामग्री तयारी अवस्थामा राख्न सहज हुनेछ।
दोधारा चाँदनीमा बाढीको जोखिम रहेका बस्तीका नागरिकका लागि यो प्रणाली महत्वपूर्ण हुन सक्ने देखिन्छ। तर यसको प्रभावकारिताका लागि नियमित सञ्चालन, उपकरणको मर्मतसम्भार, तथ्यांकको निरन्तर निगरानी र पूर्वसूचना सर्वसाधारणसम्म समयमै पुग्ने व्यवस्था सुनिश्चित गर्नु आवश्यक छ।
बाढीबाट हुने क्षति कम गर्न बाढी आएपछि उद्धार गर्ने मात्र नभई बाढी आउनुअघि नै नागरिकलाई सचेत गराउने व्यवस्था महत्वपूर्ण हुने भएकाले यो प्रणालीको प्रभावकारी कार्यान्वयन अपेक्षित छ।



